Zoals de Waart is…

Een volle tram. Een botte tramchauffeur en een weinig gemanierde conducteur. Wat is het toch dat trambestuurders in Amsterdam of Den Haag zo veel vriendelijker ogen dan hun Rotterdamse collega’s? We rijden langs het Westelijk Handelsterrein. Een unieke locatie met heerlijke restaurants. De schoonheid van het Scheepvaartkwartier. Bij café Loos stap ik uit. Een on-Rotterdams stuk Rotterdam. Ik ben ruim op tijd voor de boot en drentel langs de Veerhaven. De Helena hijst haar zeilen. Waar zou ze naar op weg zijn? De Ostara glijdt langzaam voorbij. Op de hoek van het Wereldmuseum zie ik dat de Aqualiner er nog niet is en bestudeer de kaart van Zenne. Op het moment dat ik aankom bij de steiger, gooit de kapitein van de Gemini de trossen los. De Aqualiner is weer uit de vaart genomen. Ik had wel gezien dat de Gemini er lag maar had niet de verbinding gemaakt dat die de dienst had overgenomen van de Aqualiner. Je ziet wat je wilt zien.

Uurtje wachten. Geen straf. Het is heerlijk weer. Zonnetje, harde wind en een goed boek. Viral Change. Over hoe epidemieën ontstaan. Volgens de schrijver heb je slechts een handjevol mensen nodig om een epidemie in gang te zetten. Slechts 10 procent van een organisatie is nodig om te kantelen. Moeten wel geïdentificeerd worden als change agents. Mensen die door anderen (h)erkend worden als rolmodellen. Het enige wat je hebt te doen, is deze mensen bij elkaar te brengen en te vragen om bijvoorbeeld het beste onderwijs van de regio te ontwerpen. Ruimte en natuurlijk tijd. En het vinden van een pakkende boodschap en daarmee aan de slag te gaan. De context iets veranderen.

Om tien over tien stap ik op de Gemini. Klotsend op de hoge golven. Aan de overkant de Wilhelmina pier. Montevideo en New Orleans, de hoogste woontorens van Nederland, ingeklemd tussen Hotel New York, Port of Rotterdam en de Cruise Terminal. Eerste halte is St. Job. Zou hier graag willen wonen. Even verderop ligt het karkas van de Delft. Een oud achttiende-eeuws oorlogsschip dat door kansarme Rotterdamse jongeren onder begeleiding van oude leermeesters wordt herbouwd. Een mooi initiatief maar het duurt wel erg lang voordat ie klaar is. RDM komt in zicht. Al van ver zie je op een van de loodsen een gigantisch doek dat aangeeft dat hier een expositie van Joep van Lieshout is.

Ik heb een afspraak met Peter van Waart. Hij is als docent verbonden aan de opleiding Communication en Multimedia Design en als onderzoeker aan het lectoraat Human Centered ICT van CMI. Daarnaast heeft hij een achtergrond in marktonderzoek en strategie. Leuke combinatie en goed bruikbaar voor de ontwikkeling van RDM Campus. Vorige week was hij mij opgevallen door tijdens een bijeenkomst van lectoren en docenten op RDM Campus te zeggen dat je studenten niet in een hokje moet willen stoppen als je wilt dat ze buiten de oude hokjes gaan denken en opereren.

Een bijzonder gesprek. Over de kunst van het creëren. Over het belang om het vermogen te ontwikkelen bij studenten om onbekende wegen op te zoeken. En ook te vertrouwen in dat vermogen. Over de gestructureerde wijze waarop docenten binnen CMD bezig zijn om studenten te ver-onzekeren. Juist vanuit onzekerheid wordt gecreëerd en geïnnoveerd. Belangrijk om in het proces te divergeren. Varen op een oceaan van mogelijkheden. De ruimte zoeken. Pas daarna naar de beperkingen en de (on)mogelijkheden. Niet te snel naar de oplossing willen gaan. Verkennen en vernieuwen. En toepasbaar maken. Is het kenmerk van de CMD’er. Is wellicht daarom ook een vreemde eend in de bijt. In het eigen CMI maar ook op RDM Campus. Hij tekent een schema, gebaseerd op het werk van John Seely Brown bij Xerox. Maakt inzichtelijk welke bloedgroepen er zijn op RDM Campus.

Zijn eigen CMD’ers zijn de designers, de mensen die een naar buiten gerichte focus hebben en gespecialiseerd zijn in het kunnen denken buiten bestaande kaders. Daarom ook gevraagd worden. Nieuwe oplossingen bedenken voor bestaande problemen. Niet vanuit jezelf redeneren maar vanuit de gebruiker. Designers. Moving Minds. IBB, EAS en opleidingen binnen CMI zijn ook toepassingsgericht maar meer gericht op het stapsgewijs aanpakken van problemen. Voorspelbaarheid. Engineering. Moving Molecules.

Om werkelijk een innoverende organisatie te zijn, heb je alle vier posities nodig. Betekent wel de bereidheid om elkaar op te zoeken, elkaars taal te leren verstaan. Om van daaruit gemeenschappelijke interesses, waarden en uiteindelijk doelen met elkaar te verbinden. Koersen op verbinding en verbinden op koers.

Deelname aan RDM Campus was een sprong in het diepe. In den beginne was het woest en ledig. Implementatie in hoog tempo. Spannend en uitdagend om te participeren in het I-Lab. Samen met vertegenwoordigers van verschillende opleidingen op zoek gaan naar relevante uitdagingen voor studenten. Weinig tijd om praktische zaken goed door te denken. Van start zonder dat alles goed geregeld was. Pionieren. De brug bouwen terwijl je er overheen loopt. En dat samen met mensen die je amper kende. Valse verwachtingen en dan gaat er wel eens wat mis. Is niet erg. Leren gebeurt op de grens van weten en niet weten. Lessen in vertrouwen. En vertrouwen in het vermogen van de mensen die samen RDM Campus mogelijk moeten maken. Roept bij Peter wel vragen op. Kun je werkelijk innoveren in een organisatie die zijn primaire focus heeft op sturing en controle? Structuur. Kiezen voor de voorspelbaarheid. Het bekende. Uurtjes van 50 minuten. Ligt je focus nu op de cijfers of op leerervaring? Staat het lerende element van de student voorop of de bruikbaarheid voor de opdrachtgever?

Een woord dat meermalen in het gesprek valt, is Autonomie. Naast Talent en Relatie de belangrijkste psychologische basisbehoefte van de mens. Hebben we uit onze behoefte aan voorspelbaarheid weggeorganiseerd. Als voorbeeld noemt Peter de startgesprekken. Om te voorkomen dat studenten uitvallen worden er hogeschoolbreed startgesprekken gevoerd. Waarom de opleidingen niet de autonomie geven om zelf haar antwoorden te formuleren op de problematiek van uitval? Wat mensen nodig hebben is een platform waarop ze zelf kunnen bepalen wat er nodig is en niet een baas die vertelt wat de organisatie nodig heeft. Zo ook de externe communicatie. Is nu een eenheidsworst. Zelfde beeld van totaal verschillende opleidingen wordt naar buiten gebracht. Het is een vorm van discriminatie om ongelijke mensen gelijk te behandelen. Waar mensen staat, kan ook opleiding gelezen worden. Geen monolithische communicatie maar het terugbrengen van de identiteit van de opleidingen, ook in de externe communicatie. Laat de docenten zelf bepalen hoe zij naar buiten treden en vertrouw er op dat ook docenten niets liever willen dan in de geest van de Hogeschool te werken. Bouwen aan goed onderwijs en nieuwe onderwijsconcepten is bouwen aan vertrouwen. En andersom.

De tijd is op. Het gesprek nog niet. We nemen afscheid. Bijzonder mens, die Peter. Is hij nou zo’n change agent die een organisatie nodig heeft om werkelijk te veranderen? Dacht het wel!