Sporen trekken

Two roads diverged in the woods and I took the one less travelled by. And that has made all the difference. (Robert Frost)

Een afgezegde afspraak zorgde er voor dat ik even tijd had om naar het Quarantaineterrein te lopen. Geen straf. Het is prachtig weer. Ik loop langs de gebouwen die al dertig jaar worden gekraakt. Op het strandje kijk ik naar de voorbij glijdende boten. Risico en de Volharding uit Vlaardingen. Het is al weer 4 jaar geleden dat ik hier voor het laatst was. Met tien jongeren uit het Ithakaproject gooiden we toen flessen in de rivier met daarin een persoonlijke wens. Tien ontspoorde jongeren. Of moet je zeggen dat hun het spoor was ontnomen? Ons hoofdkwartier was het Dokkantoor. Gratis ter beschikking gesteld door Woonbron. Het was november en erg koud. De verwarming werkte niet, waardoor we moesten uitwijken naar café Courzand. Een bruin café waar je de geschiedenis van de Rotterdamse haven kunt lezen. Leeg en stil toen. Tegenwoordig een druk café waar veel mensen met stropdassen elkaar treffen. Heerlijke bal gehakt met zelfgemaakte pindasaus. Ook nu nog.

Op de tweede verdieping van het Droogdok loop ik langs de ruimtes waar kleine groepen studenten met elkaar aan het werk zijn. Veel glas. Weinig kleur. Een beetje steriel. Ze doen mij denken aan couveuses. Kraamkamers van creativiteit? Is wel de bedoeling. De studenten die hier aan de slag zijn, worden in zogenaamde Innovation Labs uitgedaagd om creatieve oplossingen te bedenken voor complexe vraagstukken die ingebracht zijn door externe opdrachtgevers. Het Innovation Lab maakt onderdeel uit van een uitgebreider Honoursprogramma. Studenten die hiervoor kiezen, worden opgeleid tot een 'excellente professional'. Naast deelname aan het Innovation Lab volgen ze ook een aangepast programma binnen hun eigen opleiding. Met twee van hen heb ik een ontmoeting: Sammy de Keijne en Roland Pastoor van de opleiding Communication & Multimedia Design.

We zoeken een ruimte waar we rustig met elkaar kunnen spreken. Is niet moeilijk want die dag zijn er niet veel studenten in huis. Roland vertelt dat er nogal wat studenten zijn gestopt met hun I-lab. Aanvankelijk waren ze met een man of 40 vanuit verschillende instituten. Die elkaar niet kenden, een andere ‘taal’ spraken, andere opvattingen en overtuigingen hadden. Daarnaast was het de bedoeling dat iedereen gemotiveerd moest zijn om aan de labs mee te doen. Bleek niet zo te zijn. Een aantal studenten was op de I-labs geplaatst omdat de minor waarvoor ze zich hadden ingeschreven niet doorging. Veel verwarring in het begin. Een erg breed geformuleerde opdracht: maak van Heijplaat een vitale wijk. Opgesplitst in twee delen. Een groep hield zich bezig met ontwikkeling voor de kortetermijnvisie, een andere groep hield zich bezig met de langetermijnvisie. Gaf weinig energie. Wel veel frustratie en heftige confrontaties. Tegenzin om op de dinsdag naar RDM Campus te gaan. Zwarte dinsdag. In de zevende week liepen de emoties zo hoog op dat Sammy met een medestudente, Maartje, de groep bij elkaar riep. Zo kon het niet langer. Ventileren. Uitspreken. Kaf van koren scheiden. Herformuleren van de opdracht. Orde uit chaos. Ik ben diep onder de indruk van de wijze waarop ze dit hebben aangepakt. Sammy geeft aan dat ze deze periode ook wel interessant vond. Misschien heeft dat ook wel te maken met het specifieke karakter van hun opleiding. Bij CMD word je niet opgeleid tot een specialist maar word je meer gevormd tot een soort bemiddelaar. Een generalist die over veel onderwerpen kan meedenken en -praten. Over marketing, techniek, design. Meer lifestyle dan vakkennis. Heeft als voordeel dat je niet alleen kunt inzoomen maar ook kunt uitzoomen. “Waar anderen op hun eigen gebiedje zitten, willen wij nog wel eens opstijgen.” Een helikopterview. Nieuwe paden maken. Op zoek naar het onbekende. Misschien wel het kenmerk van een CMD’er. Creëren. “If we don’t create, we die slowly,” zegt Sammy. Creatie of crematie? Aanschouw hier de vraag.

Inmiddels hebben ze hun spoor gevonden. In een groep van zeven hebben ze in samenwerking met opdrachtgever Woonbron een nieuwe projectopdracht geformuleerd: het bouwen van een interactieve kaart waarop iedereen die geïnteresseerd is in bepaalde aspecten van Heijplaat relevante informatie kan vinden. Een bijzonder gesprek met twee bijzondere, jonge mensen. Diep onder de indruk van wat ze doen maar vooral om de wijze waarop ze omgaan met het onbekende. Overeind blijven in de storm.

Tussen de middag ben ik aanwezig bij een bespreking van docenten en lectoren die betrokken zijn bij de I-labs. Een uur voor nogal wat agendapunten. Veel tijd wordt besteed aan de benutting van de ruimtes en het vergroten van de kruisbestuiving tussen de verschillende I-labs. Nu is het, ondanks of dankzij, de transparante ruimtes nog vaak onzichtbaar wat de andere I-labs doen. Een mooie opmerking van Peter van Waart: “Als je mensen uit hokjes wilt halen, moet ze je juist niet in hokjes stoppen.”
Veel suggesties worden genoemd om de betrokkenheid te vergroten, van digitale schermen tot kratten bier en gezamenlijke chillmomenten. Het komt niet echt tot strategieafspraken. Zie ik toch wel veel in het onderwijs. Veel ideeën en betrokkenheid maar weinig tijd nemen om een gedragen besluit te nemen. En dan regeert al snel weer de waan van de dag. Druk, druk, druk en alles moet snel. Als je snel wilt gaan, ga dan alleen. Als je ver wilt komen, laten we dan samen gaan. Een Afrikaans gezegde. Misschien is de grootste winst van deze bijeenkomst wel dat mensen die elkaar anders niet zo snel zouden vinden, elkaar nu opzoeken. De intentie hebben om samen op te trekken en te leren. En je diepste intentie bepaalt het uiteindelijke resultaat. Spannend.

Met Mark Smit heb ik na afloop van de bijeenkomst een gesprek. IPO-docent en projectleider voor EAS in het Honoursprogramma. In eerdere bijeenkomsten is hij mij opgevallen als iemand die graag nieuwe wegen inslaat, maar daar wel iedereen in wil meenemen. Vervult een brugfunctie. Voor hem is het belangrijk om tijd te nemen om zaken goed door te denken en de docenten te betrekken bij nieuwe ontwikkelingen, ook al staan ze hier soms gereserveerd tegenover. Voor Mark gaat het er om om nieuwe dingen toe te voegen aan het bestaande onderwijs. Ontwikkelen van nieuwe diensten, dichtbij je eigen core business. GGO, gewoon goed onderwijs. Aansluiten bij wat er is. Dus ook bij eventuele weerstand. Kantelen of kantelen. Als je te graag wilt kantelen, zie je dat mensen achter de kantelen gaan zitten en uiteindelijk schieten op alles wat beweegt. Hij geniet van het proces op RDM Campus. Vindt dat ook belangrijker dan het uiteindelijke resultaat. Noemt het een prettig organisch proces waarin mensen vanuit verschillende disciplines een uniek onderwijsconcept ontwikkelen. Niet van bovenaf gedropt maar van onderop ontwikkeld, samen met bloedgroepen die voorheen gescheiden waren. Hier worden bijzondere verbindingen gelegd.

Ik zwerf na dit gesprek nog even over het RDM-terrein. Nagenietend van een dag met ontmoetingen met bijzondere mensen. Mensen die nieuwe sporen trekken. Ik vraag mij af of mensen nu een angst hebben voor het onbekende of dat het misschien wel hun grootste verlangen is. Hoe zit dit eigenlijk bij mij?